Problemy z pamięcią, koncentracją, planowaniem czy organizacją codziennego funkcjonowania mogą pojawiać się w przebiegu chorób neurologicznych, po urazach głowy, zabiegach neurochirurgicznych, a także wraz z wiekiem. Takie trudności znacząco wpływają na jakość życia, pracę zawodową i relacje z bliskimi. Neuropsychologia pomaga ustalić ich przyczyny i zrozumieć, w jaki sposób zmiany w pracy mózgu wywołane chorobą, wiekiem lub urazem, wpływają na codzienne funkcjonowanie, emocje i zachowanie człowieka.
Diagnoza neuropsychologiczna
Diagnoza neuropsychologiczna polega na rzetelnej, obiektywnej ocenie sprawności poszczególnych procesów poznawczych. Pozwala określić, które obszary funkcjonowania umysłu działają prawidłowo, a które wymagają wsparcia. Wynik badania pomaga zaplanować dalsze leczenie, terapię lub rehabilitację.
Diagnoza neuropsychologiczna jest istotnym elementem oceny i leczenia. Najczęstsze wskazania to:
- choroby neurologiczne
- padaczka
- urazy głowy
- guzy mózgu i zabiegi neurochirurgiczne
- otępienia
- zmiany funkcji poznawczych związane z wiekiem
Jak wygląda badanie neuropsychologiczne?
Diagnoza neuropsychologiczna obejmuje wywiad dotyczący zgłaszanych trudności oraz szereg testów i prób oceniających poszczególne funkcje poznawcze - pamięć, uwagę, funkcje wykonawcze, tempo przetwarzania informacji i inne obszary istotne w danej sytuacji. Dobór konkretnych narzędzi badawczych zależy od kontekstu klinicznego. Diagnoza może obejmować m.in.:
- pogłębiony wywiad z pacjentem, a w uzasadnionych przypadkach także z rodziną
- badanie za pomocą kwestionariuszy i testów psychologicznych
- badanie neuropsychologiczne oceniające pamięć, uwagę, koncentrację i inne funkcje poznawcze
- badanie qEEG - może stanowić uzupełnienie diagnozy neuropsychologicznej, dostarczając dodatkowych informacji o funkcjonowaniu mózgu
W zależności od zakresu diagnozy, badanie może wymagać kilku spotkań. Wynik podsumowywany jest w formie raportu, zawierającego opis wyników i zalecenia.
Rehabilitacja neuropsychologiczna i trening funkcji poznawczych
Terapia neuropsychologiczna to forma wsparcia dla osób, które na skutek choroby czy urazu doświadczają poznawczych i emocjonalnych trudności w codziennym życiu. Celem pracy jest zarówno aktywne wzmacnianie osłabionych funkcji poznawczych, jak i szukanie skutecznych strategii radzenia sobie z trudnościami po to, żeby maksymalnie zwiększyć samodzielność pacjenta i ułatwić codzienne funkcjonowanie - w pracy, w domu i w relacjach z bliskimi.
Terapia ma zwykle formę regularnych spotkań w gabinecie, uzupełnionych samodzielną pracą w domu. W zależności od kontekstu klinicznego i wyników diagnozy, terapia neuropsychologiczna może obejmować psychoedukację pacjenta i rodziny, ćwiczenia w formie papierowej lub z wykorzystaniem programów komputerowych, treningi uczenia się, a także naukę regulacji emocji i wsparcie psychologiczne.